Kontaktni dermatitis predstavlja zapaljenje kože koje se javlja nakon kontakta sa iritirajućom supstancom ili supstancom koja dovodi do alergijske reakcije. Karakterišu ga crvenilo, svrab, peckanje i perutanje kože koji se javljaju nakon kontakta sa određenom supstancom. Kontaktni dermatitis najčešće nije ozbiljno stanje, ali simptomi mogu biti veoma neprijatni, a ukoliko se ne ukloni uzrok, mogu trajati dugo ili se ponavljati.

Šta je kontaktni dermatitis?

Kontaktni dermatitis nastaje kada koža reaguje na supstancu sa kojom je bila u kontaktu. Najčešće se javlja na delovima tela koji su direktno izloženi određenoj supstanci – na šakama, licu, vratu i drugim delovima tela.

Postoje dva oblika kontaktnog dermatitisa: iritativni i alergijski.

Iritativni kontaktni dermatitis nastaje kada određena supstanca direktno ošteti zaštitnu barijeru kože. To se može dogoditi, recimo zbog čestog pranja ruku, upotrebe deterdženata, sredstava za čišćenje, rastvarača ili drugih hemijskih preparata. U slučaju iritativnog kontaktnog dermatitisa osoba nije alergična na tu supstancu, već svako može razviti iritaciju ukoliko je koža dovoljno jako ili dugo izložena određenom iritansu.

Drugi oblik kontaktnog dermatitisa je alergijski kontaktni dermatitis, koji nastaje kada imunski sistem razvije alergijsku reakciju na određenu supstancu. Ova supstanca se naziva alergen, a to može biti nikl (često prisutan u nakitu), zatim mirisi i konzervansi iz kozmetičkih proizvoda, određene boje za kosu, kao i pojedini sastojci lekova ili preparata koji se nanose na kožu.

Kako prepoznati kontaktni dermatitis?

Najčešći simptomi kontaktnog dermatitisa su crvenilo kože, svrab, peckanje i osećaj zatezanja kože, suva i perutava koža, sitne bubuljice i plikovi, kao i pucanje kože, naročito na rukama.

Kako se ove promene često javljaju i kod drugih dermatoloških oboljenja, važan trag može biti mesto na kome se promene javljaju. Na primer, kontaktni dermatitis na ušnim resicama ili u gornjem delu grudnog koša ispod vrata, može biti povezan sa nakitom koji sadrži nikl. Promene na šakama mogu se povezati sa čestim pranjem ruku, korišćenjem dezinfekcionih sredstava ili sredstava za čišćenje.

Međutim, samo na osnovu izgleda kože često nije moguće sa sigurnošću utvrditi šta je izazvalo reakciju. Slične promene mogu se javiti i kod ekcema, gljivičnih infekcija i drugih kožnih bolesti.

Kako razlikovati iritativni od alergijskog dermatitisa?

Iritativni dermatitis se često javlja postepeno, nakon ponovljenog kontakta sa supstancom koja oštećuje kožu. Tipično se javljaju suvoća kože, crvenilo, peckanje i pucanje kože.

S druge strane, kod alergijskog dermatitisa svrab je često izraženiji, a reakcija se može javiti i nakon kontakta sa veoma malom količinom alergena. Pritom, osoba prethodno može godinama koristiti neki proizvod bez javljanja ikakvih promena, a zatim razviti alergiju na njegov sastojak.

Ove dve vrste dermatitisa nije uvek lako razlikovati bez pregleda. Ako se promene stalno vraćaju ili nije jasno šta ih izaziva, dermatolog može savetovati epikutano (patch) testiranje, kojim se utvrđuje da li postoji alergija na određene kontaktne alergene.

Kada se javiti lekaru? Savetuje se pregled dermatologa ukoliko se promene ponavljaju, šire, ne prolaze uprkos uklanjanju mogućeg uzroka ili značajno ometaju svakodnevno funkcionisanje. Posebno je važno potražiti savet lekara ukoliko se jave izražen otok, bol, gnojni sadržaj ili znaci infekcije.

Dermatolog će na osnovu razgovora sa pacijentom, pregleda kože i, po potrebi, dodatnog epikutanog testiranja pomoći da se utvrdi na koju supstancu koža reaguje.

Pregled dermatologa možete obaviti u poliklinici Equilibrium kod eminentnih stručnjaka iz ove oblasti.

Kako se leči?

Najvažniji korak u lečenju jeste uklanjanje uzroka, odnosno izbegavanje supstance koja izaziva reakciju. Ukoliko se koža i dalje izlaže istom iritansu ili alergenu, dermatitis će se teško smiriti, bez obzira na terapiju.

Lekar će savetovati redovno korišćenje emolijenasa, odnosno krema ili masti koje hidriraju kožu i pomažu joj da obnovi zaštitnu funkciju. Kod iritativnog dermatitisa važno je smanjiti kontakt sa vodom, deterdžentima i drugim iritansima, uz nošenje zaštitnih rukavica kada se obavljaju kućni poslovi koji uključuju korišćenje sredstava za čišćenje.

Kod izraženije upale lekar može propisati kortikosteroidne kreme ili masti, koje se koriste samo onoliko dugo koliko lekar savetuje. Važno je ne koristiti različite kreme i preparate po sopstvenom izboru, jer neki od njihovih sastojaka mogu dodatno iritirati kožu.